W ostatnich tygodniach obserwuje się wyraźny wzrost notowań gazu ziemnego na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), szczególnie w kontraktach krótkoterminowych. Jednym z głównych czynników stojących za tym trendem są utrzymujące się niskie poziomy zapasów w europejskich magazynach gazu, raportowane przez platformę AGSI (Aggregated Gas Storage Inventory). Według danych AGSI średni poziom zapełnienia magazynów w UE znajduje się poniżej średniej pięcioletniej dla analogicznego okresu, co zwiększa ryzyko podaży w sezonie zimowym.

Znaczenie zapasów magazynowych w kontekście bilansu gazowego

Zapas magazynowy pełni funkcję kluczowego bufora systemowego, ograniczającego wrażliwość rynku na krótkoterminowe zaburzenia. Dane ENTSOG (European Network of Transmission System Operators for Gas) wskazują, że przy obniżonym poziomie magazynów rośnie zależność od bieżących dostaw LNG oraz importu rurociągowego. W takich warunkach rynek staje się bardziej podatny na:

• zmienność dostaw LNG wynikającą z konkurencji z rynkiem azjatyckim,

• ograniczenia przepustowości terminali regazyfikacyjnych,

• czynniki pogodowe wpływające na popyt szczytowy,

• zakłócenia infrastrukturalne raportowane w systemie ENTSOG Transparency Platform.

Niska poduszka magazynowa powoduje, że nawet niewielkie odchylenia w bilansie dobowym (linepack) mogą generować presję cenową.

Wczesna reakcja cenowa – mechanizm rynkowy

Rynek gazu reaguje na poziom zapasów z wyprzedzeniem, ponieważ magazyny stanowią element determinujący oczekiwania dotyczące bezpieczeństwa dostaw. Gdy poziom zapełnienia spada poniżej wartości referencyjnych, uczestnicy rynku zaczynają dyskontować ryzyko w kontraktach terminowych.

Na rynku europejskim benchmarkiem pozostaje holenderski hub TTF, którego notowania na ICE Endex stanowią podstawę wyceny gazu w większości krajów UE. Wzrost cen kontraktów TTF (zarówno front-month, jak i front-quarter) jest szybko przenoszony na rynek polski poprzez mechanizmy indeksacji oraz arbitraż cenowy.

Wpływ na rynek polski – transmisja cenowa

Polski rynek gazu jest silnie skorelowany z rynkiem europejskim, co wynika z:

• integracji infrastrukturalnej (połączenia z Niemcami, Litwą, Czechami i Słowacją),

• rosnącego udziału LNG w strukturze importu,

• stosowania indeksów TTF w kontraktach handlowych.

W efekcie zmiany notowań TTF oraz dane o zapasach z AGSI są bezpośrednio odzwierciedlane w ofertach sprzedażowych na rynku krajowym. Sprzedawcy aktualizują wyceny w oparciu o bieżące notowania ICE Endex oraz prognozy bilansowe publikowane przez ENTSOG.

Zakupy zabezpieczające i zmienność krótkoterminowa

Niska dostępność zapasów sprzyja zwiększonej aktywności na rynkach krótkoterminowych (day-ahead, within-day). Dane z TGE wskazują, że w okresach obniżonego poziomu magazynów rośnie wolumen transakcji zabezpieczających, co dodatkowo zwiększa zmienność cenową.

Przy ograniczonej elastyczności podaży nawet umiarkowany wzrost zapotrzebowania – np. wynikający z obniżenia temperatur – może prowadzić do gwałtownych ruchów cenowych. Zjawisko to jest szczególnie widoczne w okresach, gdy ENTSOG raportuje zwiększone obciążenie systemów przesyłowych lub ograniczenia przepustowości.

Opóźniona reakcja cen w Polsce – ujęcie strukturalne

Ceny gazu w Polsce często reagują z opóźnieniem względem rynku TTF. Wynika to z:

• struktury kontraktów (część wolumenów jest zakontraktowana w modelach stałocenowych),

• opóźnień w aktualizacji ofert przez sprzedawców,

• różnic w płynności między TTF a rynkiem TGE.

Dopiero trwałe utrzymywanie się niskich zapasów oraz brak sygnałów odbudowy magazynów powodują zmianę oczekiwań cenowych i wyraźny wzrost notowań na rynku krajowym.

Implikacje dla odbiorców przemysłowych

W warunkach zwiększonej zmienności cen kluczowe staje się monitorowanie:

• poziomu zapasów w AGSI,

• prognoz bilansowych ENTSOG,

• notowań kontraktów TTF na ICE Endex,

• zmian w przepływach LNG (m.in. dane z terminali FSRU i regazyfikacyjnych).

Dla przedsiębiorstw oznacza to konieczność stosowania bardziej zaawansowanych strategii zakupowych, uwzględniających zarówno ryzyko cenowe, jak i zmienność strukturalną rynku.

‍

‍